Op 4 en 5 juni a.s. stelt het FNV-congres het meerjarenbeleidsplan 2026-2030 vast. Dat gebeurt tegen de achtergrond van de strijd tegen de keiharde aanvallen van Jetten-1 op onder andere AOW, WIA, WW, zorg en inkomens. Daarnaast is de vraag of en hoe de vakbondsleiding nu en in de komende tijd gaat knokken voor de werkende klasse, in plaats van steeds maar weer in te leveren. We hebben een strijdbare, van onderaf gedemocratiseerde vakbeweging nodig die net zo hard voor onze belangen opkomt als rechtse regeringen voor de rijken en de grote bedrijven.

Leg het werk een dag neer

Het FNV-bestuur heeft terecht alle overleg met dit rechtse ondernemerskabinet opgeschort en het eerste verzet gemobiliseerd. De versnelde verhoging van de AOW-leeftijd is inmiddels van tafel. Maar ook tegen de andere plannen houdt de bondsleiding de druk enigszins op de ketel, met de aangekondigde OV-staking op 24 juni, de demo in Amsterdam op 23 juni, Groningen en Utrecht op 25 juni, Eindhoven op 26 juni en de manifestaties in Rotterdam en Nijmegen op 27 juni. Tegelijk doen die acties nog nauwelijks recht aan de breed gevoelde verontwaardiging binnen en buiten de vakbonden. De strijdbare taal van Spekman is een verademing voor veel vakbondsleden, die het navelstaren en de interne strijd van de oude FNV-top meer dan zat waren. Neem een voorbeeld aan de havenarbeiders, die als eersten een schot voor de boeg afgaven met de aankondiging vijf landelijke stakingsdagen voor te bereiden. Het lijdt geen twijfel dat een escalatie naar een landelijke actiedag, met een oproep aan alle sectoren om het werk een dag neer te leggen, enthousiast verwelkomd zal worden: mobiliseer voor een landelijke 24-uursstaking!

Stop de afbraak

Het kabinet-Jetten wentelt net als zijn voorgangers de kosten van economische problemen en van de geplande militarisering – de 5%-norm van de NAVO – op ons af. Grote bedrijven en de allerrijksten worden zoals altijd ontzien en op hun wenken bediend. De werkende klasse krijgt opnieuw de rekening voor een falend kapitalistisch systeem. Dat heeft de afgelopen jaren alleen maar verslechteringen opgeleverd.

Privatisering in de zorg, het openbaar vervoer en van nutsbedrijven heeft geleid tot afbraak van dienstverlening, hogere prijzen en slechtere arbeidsomstandigheden. Terwijl de gezonde levensverwachting daalt, moeten we veel langer doorwerken. De volkshuisvesting is afgebroken en koopwoningen zijn onbetaalbaar. Intussen daalt de koopkracht van de meeste werkenden al heel lang, terwijl de rijksten superrijken zijn geworden en grote bedrijven en banken zoveel winst maken dat ze het maar teruggeven aan de aandeelhouders.

Naar een strijdbare vakbeweging

Als we willen dat ‘de toekomst van ons is’, moet aan deze afbraak en de zakkenvullerij een einde komen. Daarvoor is een strijdbare vakbondsleiding nodig die net zo hard voor onze belangen opkomt als rechtse regeringen voor de rijken en de grote bedrijven. Niet meer eindeloos meepraten, meebewegen en medeverantwoordelijkheid nemen voor slappe akkoorden in Den Haag (die ze toch weer verbreken) maar in de tegenaanval. De vakbonden hebben daar met 1,4 miljoen leden de kracht voor. Maar dan moet die kracht wel benut worden. Een landelijke 24-uursstaking maakt aan Jetten en de ondernemers duidelijk dat het ons ernst is én laat ook de miljoenen (nog) niet actieven en georganiseerden zien wat de kracht van de vakbeweging is.

In het offensief

De FNV vraagt om een eerlijke AOW-leeftijd, een sterk sociaal vangnet, zorg zonder kaalslag en een rechtvaardige verdeling van lasten? Prima, maar dat vraagt om een offensief eisenpakket.

• Haal het geld waar het zit: belast de rijken, de superrijken voorop en sluit fiscale vluchtroutes. Verhoog de belasting op de grote winsten van bedrijven.
• Verhoog de lonen: het aandeel van werkenden in wat er geproduceerd wordt, daalt al tientallen jaren ten gunste van het kapitaal. Buig die trend om met loonsverhogingen ruim boven de inflatie.
• Prijsstijgingen brengen steeds meer mensen in de problemen: voer een volledige en automatische prijscompensatie in als bodembescherming tegen inflatie.
• Verhoog het minimumloon naar 18 euro per uur (de EU-norm voor een leefbaar minimumloon).
• Verlaag de pensioenleeftijd: om te beginnen naar 62 jaar voor de vier miljoen werknemers in zware beroepen, op basis van AOW en een verdubbeling daarvan op kosten van hun werkgevers. Ook de algemene AOW-leeftijd moet omlaag in plaats van omhoog – we leven wel wat langer maar het aantal gezonde jaren neemt juist af.
• Voer een algemene vangnet-pensioenregeling in voor alle werknemers en ZZP’ers die nu niet onder een pensioenregeling vallen.
• Maak een einde aan de marktwerking/privatisering in openbaar vervoer, zorg, onderwijs en de energiesector. Nationaliseer het stroomnetwerk en andere nutssectoren.
• Geen miljarden in de bodemloze put van de kapitalisten achter TATA Steel, maar nationaliseer het bedrijf en bouw het om naar een C02-neutrale staalproductie op basis van groene waterstof.
• Vecht tegen oorlog en de militarisering van onze samenleving. Versnel wel het broodnodige groot onderhoud aan de infrastructuur – bruggen, tunnels en (spoor)wegen zijn belangrijk voor mensen, niet voor tanks – en investeer in maatschappelijk nuttige productie, huisvesting, zorg en onderwijs.
• Bescherm alle werkgelegenheid. Waar automatisering en gebruik van AI aantoonbaar leidt tot banenverlies, zoals in de haven en de financiële sector, wordt gediscussieerd over een AI-belasting. Daar is niets op tegen maar het gaat niet ver genoeg. Nationaliseer bedrijven die dreigen met massaontslagen of sluiting en run ze op basis van arbeiderscontrole.
• Verkort de werkweek met behoud van inkomen, zodat het beschikbare werk eerlijk verdeeld wordt en mensen gezond blijven en tijd én energie overhouden voor andere zaken.
• Vecht tegen verdeel en heers: verzet tegen alle vormen van discriminatie, seksisme, racisme en geweld tegen onderdrukte groepen, of het nu gaat om vrouwen, LHBTQIA+-mensen, (arbeids)migranten of andersdenkenden. Verdeeldheid speelt (extreem)rechtse politici in de kaart en leidt af van de werkelijke oorzaken van uitbuiting, woningnood en crisis: het kapitalisme.

___________________________________________________________________________

Democratiseer de vakbeweging

Nieuwe gezichten en strijdbare taal aan de top van de FNV mogen dan een verademing zijn, het is niet genoeg. Vakbondsactivisten en andere leden verwachten terecht dat de leiding hard vecht tegen ontslagen en bezuinigingen en voor behoud en verbetering van lonen en arbeidsvoorwaarden. Maar in plaats van de strijd aan te gaan tegen werkgevers en de overheid blijven vakbondsbesturen keer op keer hangen in overlegstructuren en stellen ze zich tevreden met resultaten binnen de marges die ondernemingen en overheden bepalen.

Dat laat om te beginnen zien dat verkiezen van nieuwe mensen niet genoeg is. Er is een strijdbare democratische controle van onderaf nodig, met ook tussentijds afzetbare bestuur posities en met bestuurderssalarissen op het niveau van de werkers die ze vertegenwoordigen, om te helpen nieuw verkozen leidingen bij de les te houden.

Daarnaast maakt het duidelijk dat vakbondsbeleid dat uitgaat van de overlegeconomie, van polderen zeg maar, in deze tijd van kapitalistische crisis en militarisering alleen maar betekent dat de bonden werkgevers en overheden mogen helpen ons te laten inleveren.

Nieuwe linkse massapartij nodig

Op dit moment is de werkende klasse politiek dakloos – geen enkele partij in het parlement komt op voor de belangen van de gewone werknemer. Zelfs de SP is bereid tot maatregelen tegen migratie en zette voor de verkiezingen in op samenwerking met partijen als het CDA, die momenteel harde bezuinigingen en aanvallen op werknemers doorvoeren. Daarom is een nieuwe linkse massapartij nodig, net als een strijdbare democratische vakbeweging.

Comité voor een Arbeidersinternationale (CWI): STRIJD – voor Socialisme

De logica van het kapitalisme – meer winst, meer concurrentie, meer uitbuiting – leidt steeds weer tot crises. Karl Marx toonde dat al aan en de geschiedenis heeft zijn gelijk inmiddels ruimschoots bewezen. De tijd van hervormingen en vooruitgang is allang voorbij. Daarom is het niet genoeg om alleen tegen bezuinigingen en voor hervormingen te strijden – we moeten een revolutionair, socialistisch alternatief opbouwen dat strijdt voor echte gelijkheid, voor gegarandeerde banen, woningen en voorzieningen voor iedereen, en voor een socialistisch systeem dat is opgezet om de behoeften van alle mensen te dienen, niet om winst te maken. Dat is waar STRIJD voor Socialisme, de Nederlandse afdeling van het Comité voor een Arbeidersinternationale (CWI) – voor vecht.