Vertaald artikel van SocialistWorld.net 1-4-2026

De verwoestende oorlog die door de regimes van Netanyahu en Trump is ontketend, blijft Iran, Libanon, de Golfstaten, de wereldeconomie en de internationale betrekkingen steeds verder teisteren. Ze veroorzaakt nu ook onrust in de binnenlandse sociale en politieke situatie van veel landen, niet in de laatste plaats in de VS.

Dronken van de overwinning en in de wolken met zijn “succesvolle” ontvoering van de Venezolaanse president Maduro, had Trump de waan dat hij nog een “overwinning” in Iran kon behalen. Als een verslaafde die high is van drugs, fantaseerde Trump over het omverwerpen van het regime door middel van een verwoestende ‘shock and awe’-bombardement.

Meer dan een maand na het uitbreken van deze oorlog, en duizenden doden later, werd Trump met de neus op de feiten gedrukt. Iran, en het reactionaire theocratische regime dat er regeert, is geen Venezuela. Het Iraanse regime, met een machtige strijdkracht, geconcentreerd in de IRGC, en met een sociale basis, heeft ondanks massale oppositie zowel militair als economisch teruggeslagen, met name door de Straat van Hormuz af te sluiten en zo de aanvoer van cruciale olie, gas, meststoffen en andere materialen die essentieel zijn voor de wereldeconomie, af te snijden. Er heerst nu volop marktspeculatie in alle kapitalistische economieën, en door sommigen in de VS die dicht bij de Trump-bende staan, aangezien de bedrijfsgangsters erop uit zijn om van de crisis te profiteren.

Het Iraanse regime heeft, zoals serieuze kapitalistische strategen vreesden, zijn krachtigste wapen ingezet – zijn geografische greep op de cruciale Straat van Hormuz. De wereldeconomie wordt nu bedreigd met een recessie en, als er een financiële crisis komt, mogelijk een depressie. De gevolgen van deze gebeurtenissen hebben invloed op de binnenlandse politieke en sociale situatie in elk land. Er ontvouwt zich een werkelijk mondiale crisis.

Nu wordt Trump, in het nauw gedreven, wanhopig uitgevallen, aangezien hij geconfronteerd wordt met het feit dat in dit stadium van het conflict het Iraanse regime, ondanks de schade, de overhand heeft. Het effect van de tot nu toe uitgevoerde luchtbombardementen heeft waarschijnlijk zijn limiet bereikt, ondanks Trumps bewering dat er potentieel nog duizenden doelen in Iran zijn. Trump staat daarom op een kruispunt, aangezien zijn oorspronkelijke plan in duigen ligt. De keuzes die hij heeft, zijn: de benen nemen, een “overwinning” uitroepen of escaleren. Mocht hij zich terugtrekken en een verzwakt Iraans regime aan de macht laten, dan zal de hele regio in nog grotere instabiliteit en potentiële conflicten worden gestort. De persoonlijke reputatie van Trump en zijn regime zou een vernederende klap krijgen; zijn vele tegenstrijdige uitspraken hebben de TACO-spotnaam ‘Trump Always Chickens Out’ (Trump deinst altijd terug) al versterkt. Het prestige van het Amerikaanse imperialisme wereldwijd zou nog verder worden aangetast dan het al is.

De grenzen van het Amerikaanse imperialisme

Ondanks zijn enorme vuurkracht heeft deze oorlog de grenzen van het Amerikaanse imperialisme al scherp aan het licht gebracht. Het zou wereldwijd verder verzwakt uit deze crisis tevoorschijn komen. Mocht Trump ervoor kiezen het Amerikaanse offensief te staken – wat mogelijk is, maar niet het meest waarschijnlijk – dan kan dit leiden tot een verdeeldheid of zelfs een breuk tussen hem en Netanyahu. Hun belangen vallen weliswaar samen, maar zijn niet precies hetzelfde.

Het alternatief, een bloedige escalatie door de “vernietiging” van Iraanse olie-, gas-, energie-, water- en andere voorzieningen, zou langdurige en verwoestende gevolgen hebben. Het zou onvermijdelijk leiden tot Iraanse vergeldingsacties, waarbij cruciale voorzieningen in de Golfstaten zouden worden getroffen. Terwijl Trump de inzet van zeestrijdkrachten en duizenden extra troepen in het gebied blijft opvoeren, dreigt hij met een grondinterventie, waarbij troepen worden ingezet om mogelijk het eiland Kharg en/of andere Iraanse doelen in te nemen.

Dit, samen met de dreiging om op de een of andere manier de Straat van Hormuz ‘in handen te nemen’, zou een brute en onzekere interventie zijn. Zelfs als de Amerikaanse strijdkrachten een van deze doelen zouden veroveren, zouden ze verwikkeld raken in een strijd om het veroverde gebied te behouden. Dit zou de Amerikaanse troepen onvermijdelijk vastzetten in een beperkte grondoorlog. Afgezien van de gruwelijke gevolgen in Iran en de hele regio, zou een dergelijke wending van de oorlog explosieve politieke gevolgen hebben in de VS, waar voor het eerst het grootste deel van de bevolking vanaf het begin tegen een door het Amerikaanse imperialisme gelanceerde oorlog was.

Geconfronteerd met de realiteit van een catastrofe of een ramp, haalt Trump steeds vaker uit met steeds meer gestoorde uitbarstingen. In een vlaag van fantasie beweert hij dat er al een regimewisseling heeft plaatsgevonden! Vervolgens zegt hij dat een regimewisseling nooit een doel was, maar dat hij Iran ‘terug naar het stenen tijdperk’ kan bombarderen. Het decapitatiebeleid, waarbij een deel van de leiding van het regime wordt vermoord, heeft ertoe geleid dat nog hardere elementen de leiding hebben genomen over de IRGC (Revolutionaire Garde), die zich al decennia lang op een dergelijke oorlog had voorbereid.

In de mist van de oorlog liegen en manoeuvreren alle partijen. Toch lijkt het idee dat er serieuze onderhandelingen plaatsvinden met het ‘nieuwe regime’ en het Witte Huis, dat een akkoord nabij is, niet evident uit de voortzetting en versnelling van de oorlog door beide partijen, en de felle afwijzing van Trumps ‘15-puntenplan’ door het Iraanse regime.

Veelzeggend is dat de voormalige CIA-directeur, John Brennan, toen hem in een interview naar de onderhandelingen werd gevraagd, antwoordde: “Nou, ik ben geneigd Iran meer te geloven dan Donald Trump, omdat hij de waarheid niet kon erkennen, zelfs niet toen hij er herhaaldelijk mee in het gezicht werd geslagen.” Brennan vervolgde: “En het is duidelijk dat, weet je, hij op dit moment aan het spartelen is. Hij probeert uit te zoeken hoe hij uit dit debacle kan komen dat hij zelf heeft veroorzaakt.” De voormalige directeur van de CIA legt de diepte van de crisis in de VS bloot en de verdeeldheid die heerst onder de heersende klasse.

De Golfstaten zijn gedestabiliseerd

De oorlog heeft de vroegere „veilige havens“ van de Golfstaten gedestabiliseerd. Het vermogen van de VS om hen te beschermen is aangetast. In deze feodale, autocratische dictaturen heerst een potentieel explosieve situatie. Door toe te staan dat Amerikaanse bases vanaf hun grondgebied opereren en aanvallen op Iran uitvoeren, zijn de Golfstaten in de oorlog verwikkeld geraakt en zijn ze het doelwit van Iran geworden. Een olietanker uit Qatar is geraakt, en er zijn aanvallen geweest op de luchthaven van Koeweit en andere doelen in Saoedi-Arabië en andere Golfstaten. Omdat ze aan twee kanten onder druk staan, roepen het Saoedische en andere regimes op tot een ‘staakt-het-vuren’, maar achter de schermen roept Saoedi-Arabië Trump op ‘de klus af te maken’ en overweegt het blijkbaar om zich direct in te mengen.

Deze regimes zijn doodsbang voor het vooruitzicht van een sociale explosie die uit deze crisis voortkomt. De repressie die in de VAE en elders is ontketend, is wreed geweest. Ze zijn vooral bang voor protesten van de miljoenen buitenlandse arbeiders in deze staten. In de VAE bestaat 88% van de bevolking uit niet-staatsburgers, inclusief lokale bewoners aan wie het staatsburgerschap wordt ontzegd. De bevolking is explosief gegroeid van vier miljoen in 2004 tot 11,3 miljoen in 2024 – voornamelijk buitenlandse arbeiders. In Bahrein bestaat 53% van de bevolking uit niet-staatsburgers. In Saoedi-Arabië zijn van de totale beroepsbevolking van 18 miljoen naar schatting 14 miljoen buitenlandse staatsburgers.

De wanhoop van Trump komt tot uiting in zijn recente uitbarsting, die het conflict illustreert dat tussen Europa en de VS is verhit. Italië, Spanje en Frankrijk hebben hun luchtruim gesloten voor Amerikaanse militaire vluchten die bij de oorlog betrokken zijn. Groot-Brittannië heeft onder premier Keir Starmer nu meer troepen en vliegtuigen naar de Golfstaten gestuurd. Hypocriet beschouwt Starmer de oorlog als “illegaal”, maar staat hij de VS toe Britse bases te gebruiken voor “defensieve doeleinden”. Maar in oorlog maakt “verdediging” ook deel uit van de “offensieve” strategie.

Trump haalt hard uit naar Europese mogendheden

Toch heeft dit Starmer en Groot-Brittannië, evenals Frankrijk en andere Europese mogendheden, niet kunnen behoeden voor een felle aanval van Trump. Hij dondert tegen Groot-Brittannië, Frankrijk en anderen dat ze „hun eigen olie moeten gaan halen“, omdat ze hebben geweigerd mee te doen aan zijn oorlog. Trump en Rubio dreigen opnieuw zich terug te trekken uit de NAVO omdat het een „tandeloze tijger“ is. De oorlog van het Trump-regime tegen Iran, samen met de aanvallen van Netanyahu, heeft de VS wereldwijd geïsoleerd. Haar belangrijkste rivaal China profiteert van de crisis, net als het regime van Poetin in Rusland.

Tegelijkertijd zet het Israëlische regime zijn wrede genocidale oorlog tegen het Palestijnse volk voort. Het Israëlische parlement heeft een nieuwe wet aangenomen die het mogelijk maakt om personen die beschuldigd worden van “terroristische aanslagen” na een proces voor een militaire rechtbank door ophanging te executeren. Deze wet geldt echter alleen voor Palestijnen, niet voor Israëlische joden of kolonisten die moorden plegen op de Westelijke Jordaanoever.

Na zijn interventie in Libanon te hebben uitgebreid tot aan de cruciale Litani-rivier, herhaalt de Israëlische regering nu, in de woorden van minister van Defensie Katz, wat zij deed in de districten Rafah en Beit Hanoun in Gaza, en vernietigt zij huizen en dorpen. Een woordvoerder van de Israëlische regering, majoor Doron Spielman, vatte hun aanpak als volgt samen: “Elk huis in Zuid-Libanon, de sjiitische huizen, zijn commandocentra”.

Door honderdduizenden mensen uit hun huizen te verdrijven, bereidt het IDF zich voor op een permanente bezetting ten zuiden van de Litani-rivier. Dit maakt deel uit van Netanyahu’s plan voor een ‘Groot-Israël’. Israël heeft onlangs de controle over westelijke gebieden van Syrië overgenomen, die zijn uitgeroepen tot “veiligheidszones” of “gebieden van belang”.

Miljoenen mensen bij ‘No Kings’-demonstraties

Trump wordt niet alleen geconfronteerd met een internationale storm. In de hele VS gingen acht miljoen mensen de straat op tijdens de ‘No Kings’-demonstraties. De Republikeinen worden geconfronteerd met het vooruitzicht van een zware verkiezingsnederlaag bij de tussentijdse verkiezingen in november. Uit wanhoop bereiden ze zich voor op pogingen om het verkiezingsproces te manipuleren, met name via de voorgestelde ‘Save America’-wet die Trump door het Congres probeert te loodsen. Politieke polarisatie en onrust zijn onvermijdelijk in de aanloop naar en na de verkiezingen. Er zijn tekenen van toenemende verdeeldheid binnen Trumps MAGA-beweging.

Maar Trump zal zich niet zomaar uit dit conflict terugtrekken. Mocht de crisis zich op een bepaald moment verdiepen, dan kunnen er pogingen worden ondernomen om Trump op de een of andere manier uit zijn ambt te zetten, hoewel dat niet eenvoudig zal zijn. Er ontvouwt zich een diepe en zeer ernstige politieke en sociale crisis in de VS, zoals die er in decennia niet is geweest.

Deze omwentelingen weerspiegelen het nieuwe tijdperk van conflict, polarisatie en crisis waarin het mondiale kapitalisme is beland. Het is duidelijk dat, hoe de huidige oorlog in West-Azië ook “afloopt”, er geen vrede zal zijn voor de massa’s in de regio of wereldwijd zolang het kapitalisme en het imperialisme bestaan. Het mondiale kapitalisme is vandaag de dag een systeem van eindeloze verschrikkingen. De noodzaak voor de arbeidersklasse om een politiek alternatief op te bouwen dat een uitweg biedt uit het doodlopende kapitalisme, met een socialistisch alternatief, is urgenter dan ooit.